BOQ là gì, khác dự toán ở đâu
BOQ (Bill of Quantities) là danh sách vật tư cần dùng, chia theo hạng mục, ghi rõ đơn vị và số lượng — chưa có giá. Dự toán là bước sau: lấy khối lượng đó nhân đơn giá, cộng nhân công và chi phí khác, ra tổng tiền dự kiến.
Thuê thầu trọn gói vẫn nên tự có BOQ, vì hai lý do:
- So báo giá công bằng. Không có cùng bảng khối lượng để đối chiếu, bạn không biết thầu nào tính đủ, thầu nào tính thiếu để giá trông rẻ hơn.
- Biết thầu có cắt bớt chủng loại không. Đổi ống nhỏ hơn một cỡ, giảm số đế âm, bớt lộ dự phòng trong tủ điện — khó nhận ra nếu không có bảng gốc để so.
Chuẩn bị: cần những bản vẽ nào
Bóc tách chính xác cần đủ bốn loại bản vẽ, thiếu loại nào là hổng đúng phần đó:
- Mặt bằng bố trí công tắc, ổ cắm — từng tầng
- Mặt bằng chiếu sáng — vị trí đèn và công tắc điều khiển
- Sơ đồ nguyên lý tủ điện — các lộ, aptomat tổng và nhánh
- Mặt bằng điện nhẹ — mạng, TV, camera, chuông cửa
Nếu chưa hình dung phần điện gồm những nhóm vật tư nào, xem qua bài vật tư cơ điện gồm những gì trước rồi quay lại sẽ dễ bóc tách hơn.
Bước 1 — Đếm điểm
"Điểm" là một vị trí lắp đặt cố định: một công tắc, một ổ cắm, một đèn, một điểm chờ điều hoà, một điểm chờ bình nóng lạnh, một điểm mạng hoặc TV.
Cách đếm không sót: đi theo từng phòng, đánh dấu trực tiếp lên bản vẽ, rồi lập bảng riêng theo phòng. Đừng đếm bằng trí nhớ — rất dễ bỏ sót phòng phụ, tầng tum, ban công.
Ví dụ: phòng ngủ master thường có hai ổ cắm đầu giường, một ổ cắm bàn làm việc, một điểm điều hoà, một điểm đèn trần, có khi thêm đèn ngủ âm tường. Bỏ sót đèn ngủ âm tường, tới lúc trần đã đóng xong mới phát hiện thiếu dây — phải đục lại, mất cả thời gian lẫn vật tư đã lắp.
Nhóm công tắc, ổ cắm đủ size hạt và loại mặt xem tại công tắc – ổ cắm.
Bước 2 — Từ điểm ra đế âm và ống
Mỗi điểm công tắc, ổ cắm cần một đế âm, trừ khi gộp nhiều thiết bị chung một đế âm to. Điểm đèn trần không cần đế âm nhưng cần hộp nối.
Ước lượng mét ống: đo khoảng cách từ mỗi điểm tới tủ điện hoặc hộp nối gần nhất trên mặt bằng, cộng đoạn đi âm sàn hoặc âm trần.
Khi mua thực tế, thợ thi công thường cộng thêm một khoản dư để bù đoạn cong, đoạn nối, đoạn cắt bỏ — mức cộng phổ biến trong kinh nghiệm thi công khoảng 5–10% chiều dài đã đo. Đây là kinh nghiệm thi công phổ biến, không phải định mức bắt buộc — tuỳ độ phức tạp từng tuyến, nên đối chiếu với đơn vị thiết kế nếu công trình nhiều góc uốn.
Các loại ống luồn, ống ruột gà, đế âm xem tại ống điện.
Bước 3 — Từ tuyến ra dây
"Tuyến" là đường dây nối từ tủ điện tới điểm cuối. Cách đo gồm ba phần: chiều dài ngang theo tuyến ống đã xác định ở bước 2; chiều cao lên xuống tường (từ sàn lên công tắc, từ trần xuống ổ cắm); và đầu chờ dự phòng ở hai đầu để đấu nối.
Về hao hụt dây, kinh nghiệm thi công phổ biến là cộng thêm khoảng 5–7% tổng chiều dài để bù phần cắt bỏ đầu thừa và hao hụt khi kéo qua ống nhiều khúc cua — kinh nghiệm phổ biến, không phải định mức bắt buộc, không thay cho tính toán riêng của công trình bạn.
Không phải điểm nào cũng dùng cùng một loại dây: ổ cắm điều hoà, bình nóng lạnh, bếp từ công suất lớn hơn ổ cắm thường nhiều lần, cần dây tiết diện lớn hơn. Đọc thêm chọn tiết diện dây và cáp điện trước khi chốt khối lượng dây. Các loại dây dân dụng, cáp hạ thế, cáp chống cháy xem tại dây & cáp điện.
Bước 4 — Tủ điện và thiết bị bảo vệ
Đếm số lộ ra từ tủ điện theo sơ đồ nguyên lý. Mỗi lộ tương ứng một aptomat nhánh, phục vụ một khu vực hoặc nhóm thiết bị — lộ ổ cắm tầng 1, lộ đèn tầng 1, lộ điều hoà từng phòng, lộ bình nóng lạnh, lộ bếp.
Aptomat tổng chọn theo tổng công suất tính toán của cả công trình — nên để đơn vị có chuyên môn tính, không tự ước lượng.
Thiết bị chống giật (RCCB/RCBO) cần lắp riêng cho khu ẩm: phòng tắm, khu vực gần bình nóng lạnh, ổ cắm ngoài trời hoặc sân thượng. Dễ bị bỏ sót nếu chỉ nhìn sơ đồ nguyên lý mà không đối chiếu mặt bằng phòng.
Nên chừa thêm một đến hai lộ dự phòng trong tủ để sau này lắp thêm thiết bị mà không phải thay cả tủ — kinh nghiệm phổ biến, không phải yêu cầu bắt buộc trong mọi trường hợp.
Nhóm aptomat, tủ điện, chống sét lan truyền xem tại aptomat & tủ điện.
Bước 5 — Nhóm phụ kiện hay quên
Nhóm này dễ bị bỏ sót nhất vì không nằm rõ trên bản vẽ, chỉ người thi công thực tế mới biết cần bao nhiêu: hộp nối tại điểm rẽ nhánh, kẹp ống, ty treo cho tuyến đi nổi trên trần thả, đầu cốt, băng keo cách điện, ống ruột gà cho đoạn qua khe co giãn hoặc góc uốn gấp, nắp che đầu ống, mặt viền công tắc ổ cắm, dây tiếp địa.
Nếu báo giá của nhà thầu không liệt kê rõ nhóm này, nên hỏi thẳng — đây chính là khoản dễ phát sinh mua lẻ giữa chừng mà ít ai để ý cộng dồn lại bao nhiêu.
Mẫu bảng BOQ rút gọn cho nhà phố 3 tầng
Bảng dưới chỉ minh hoạ cách trình bày, số liệu là ví dụ cho một căn nhà cụ thể, không áp dụng trực tiếp cho công trình của bạn.
| STT | Hạng mục | Chủng loại / quy cách | Đơn vị | Khối lượng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Công tắc đơn, đôi, ba | Mặt 86×86 | Cái | 32 | Theo mặt bằng chiếu sáng |
| 2 | Ổ cắm đôi 3 chấu | Mặt 86×86 | Cái | 36 | Gồm ổ bếp, ổ điều hoà |
| 3 | Ổ cắm mạng/TV | Mặt 86×86 | Cái | 8 | Theo mặt bằng điện nhẹ |
| 4 | Đế âm | Vuông 86×86 | Cái | 60 | Đã gộp vị trí lắp chung |
| 5 | Ống luồn PVC | Phi 20 và phi 25 | Mét | 430 | Đã cộng hao hụt theo kinh nghiệm thi công |
| 6 | Ống ruột gà | Phi 20 | Mét | 20 | Đoạn qua khe co giãn |
| 7 | Dây điện đơn | Tiết diện theo thiết kế từng tuyến | Mét | 900 | Xem bài chọn tiết diện dây |
| 8 | Dây tiếp địa | Theo thiết kế | Mét | 25 | — |
| 9 | Aptomat nhánh | Theo sơ đồ nguyên lý | Cái | 12 | — |
| 10 | Aptomat tổng | Theo tính toán công suất công trình | Cái | 1 | Do đơn vị thiết kế tính |
| 11 | Thiết bị chống giật | Khu ẩm | Cái | 3 | Phòng tắm, sân phơi, bình nóng lạnh |
| 12 | Tủ điện | Loại âm tường | Cái | 1 | Có chừa lộ dự phòng |
| 13 | Hộp nối | Theo số điểm rẽ nhánh | Cái | 14 | — |
| 14 | Phụ kiện lắp đặt | Kẹp ống, ty treo, đầu cốt, băng keo, nắp che, mặt viền | Bộ | 1 | Tính theo thực tế thi công |
6 lỗi bóc tách hay gặp
- Đếm điểm theo trí nhớ, không đánh dấu lên bản vẽ — sót phòng phụ, tầng tum, ban công.
- Chỉ đo chiều dài dây theo mặt bằng ngang, quên cộng chiều cao lên xuống tường — dây thiếu giữa chừng, chậm tiến độ.
- Dùng đồng nhất một loại dây cho mọi ổ cắm, không tách riêng ổ cắm công suất lớn như điều hoà, bình nóng lạnh.
- Bỏ qua nhóm phụ kiện nhỏ vì nghĩ "thợ tự lo" — phát sinh mua lẻ liên tục, cộng dồn không nhỏ.
- Không chừa lộ dự phòng trong tủ điện — sau này lắp thêm thiết bị phải thay cả tủ.
- Nhận báo giá trọn gói không kèm bảng khối lượng chi tiết — không có căn cứ để biết thầu có cắt bớt chủng loại hay số lượng.
Câu hỏi thường gặp
Bóc tách khối lượng vật tư điện mất bao lâu?
Với nhà ở riêng lẻ có đủ bốn loại bản vẽ, người có kinh nghiệm bóc tách trong một đến hai ngày. Bản vẽ chưa đầy đủ hoặc công trình nhiều tầng thì cần thêm thời gian.
BOQ phần điện khác dự toán điện ở chỗ nào?
BOQ là danh sách khối lượng theo hạng mục, đơn vị, số lượng — chưa có giá. Dự toán là BOQ cộng đơn giá, nhân công và chi phí khác để ra tổng tiền dự kiến.
Không có bản vẽ điện thì bóc tách kiểu gì?
Cách an toàn nhất là nhờ đơn vị có chuyên môn khảo sát và ra bản vẽ trước. Ước lượng bằng miệng rất dễ thiếu hoặc thừa vật tư, ảnh hưởng cả tiến độ lẫn an toàn điện sau này.
Hao hụt dây điện bao nhiêu phần trăm là hợp lý?
Không có con số cố định cho mọi công trình. Kinh nghiệm thi công phổ biến là cộng thêm khoảng 5–7% chiều dài đã đo, nhưng con số thực tế nên được đơn vị thi công công trình của bạn xác nhận lại.
Nhà thầu báo giá không kèm bảng khối lượng có nên ký không?
Nên yêu cầu bảng khối lượng chi tiết trước khi ký. Không có bảng này, bạn không có căn cứ đối chiếu khi có phát sinh về sau.
Gửi bảng khối lượng, VIEWD bóc tách lại giúp
Có bản vẽ hoặc bảng khối lượng sơ bộ tự lập theo các bước trên, gửi qua Zalo 0918.999.225 để VIEWD bóc tách lại và báo giá đúng chủng loại — một đầu mối cho cả ống điện, dây & cáp điện, công tắc – ổ cắm, aptomat & tủ điện và cáp mạng – ELV, thay vì chia đơn nhiều nơi. Có thể ghé showroom C10-01 Geleximco, Lê Trọng Tấn, Hà Đông xem hàng tận tay trước khi chốt số lượng, hoặc đọc thêm cách VIEWD làm trọn gói tại mua vật tư M&E trọn gói hay chia nhiều nhà cung cấp. Thắc mắc khác để lại tại liên hệ.
